Utrechters eigenaar

Geef Utrechters méér ruimte in de eigen buurt

Utrechters eigenaarEenUtrecht wil dat Utrechters zelf ‘baas in eigen buurt’ kunnen zijn, alleen als zij dat zelf willen. Dan gaat het om onderwerpen die van belang zijn voor de eigen buurt, voor de buurtbewoners die er wonen en de buurtondernemers die er ondernemen. Bijvoorbeeld over buurtwerk, buurtzorg, welzijn, beheren van buurtruimtes, sport en cultuur, samengevat over ‘Buurttaken‘. Utrechters bepalen zo zelf wat er gebeurt in de eigen buurt. Veel Utrechters doen dit al en hebben zich georganiseerd in allerlei buurtorganisaties, maar nog te vaak blijft het steken in kleinschalige en onbetaalde activiteiten en diensten, die te vaak voortijdig afbreken of niet dat kunnen doen wat zij graag zouden willen. De inzet is om een krachtige impuls te geven in het opbouwen en versterken van honderden buurtorganisaties in de stad die gebruik maken van nieuwe buurtrechten waarmee zij zelf ‘baas’ zijn of worden over buurttaken in de eigen buurt.

Utrechters krijgen het recht de eigen buurt in te richten en te beheren zoals zij dat willen.
Buurtbewoners-, Buurtondernemers- en Buurtorganisaties (afgekort: BBBO’s) krijgen het recht de buurttaken in de eigen buurt zelf te organiseren. De gemeente is steeds degene die – waar nodig – de buurt daar de ruimte voor geeft (regels), voorziet van deskundig advies (expertise) en dit financieel steunt (geld). Bij voorkeur organiseert de BBBO zich als vereniging of coöperatief (economische vereniging) zodat iedere buurtbewoner en buurtondernemer zelf invloed kan hebben op wat de BBBO wil en doet. De gemeente nodigt buurtbewoners, buurtondernemers en BBBO’s actief uit om een ‘bod’ uit te brengen voor het zelf inrichten van de eigen buurt.
Dat betekent dat het instrument ‘bewonerbod’ dat de gemeente nu beperkt actief gebruikt volledig wordt uitgebreid, actief wordt ingezet en ook open staat voor nieuwe buurtinitiatieven. Elk verzoek of aanvraag om buurttaken in de eigen buurt te organiseren, van een BBBO of groep bewoners of buurtondernemers, behandelt de gemeente direct als een serieus bewonersbod.

In het sociale domein wordt om te beginnen het werk van de sociaal makelaars waar mogelijk overgedragen/ondergebracht bij BBBO’s. In het huidige contract met de Rotterdamse Stichting DOCK is afgesproken dat zij – in de huidige contractperiode tot en met 2024 – orde grootte 20 tot 25% van de taken overdragen aan ‘bewonersgestuurde’ organisaties. De gemeente Utrecht dient dat actief te bevorderen. Vanaf 2025 wordt het volledige werkveld van de sociaal makelaar (en de sociaal beheerder) door de gemeente gegund aan BBBO’s, die zich daar voor kunnen melden bij de gemeente op basis van een voorstel met een ‘menselijke maat’ voor één of enkele buurten (subwijk).

Elke buurt (die wil) krijgt buurtgeld en een buurtraad, die zelf beslist over de besteding ervan.

Het totale budget van de gemeente wordt gesplitst in een stadsbudget en buurtbudgetten zodat iedere buurt beschikt over zijn eigen buurtgeld. Buurtgeld is geld dat door de gemeente gericht wordt besteed of geïnvesteerd in buurttaken voor een specifieke buurt. Zoals voor buurtgroen, straatverlichting en verkeersdrempels in niet doorgaande wegen of voor buurtinitiatieven van voor een leefbare buurt, voor cultuur en welzijn in de buurt, enzovoorts. Dat is nu niet zo: bijna alles is nu stadsbudget (ruim € 1,3 miljard per jaar) en over elke euro beslist de gemeenteraad of een wethouder of ambtenaren. De buurt beslist nu nog helemaal nergens over.

De pilots met ‘buurtbudget’ in Lombok en Lunetten (2014-17) waren een voorzichtige eerste stap maar niet succesvol. Begrijpelijk. Half werk werkt namelijk niet. De buurt doet namelijk alleen mee als buurtbewoners en buurtondernemers echt invloed krijgen in de besteding van het geld. Over het buurtgeld beslissen daarom alle buurtbewoners en buurtondernemers zelf, online door digitaal te stemmen op buurtvoorstellen en offline in een buurtraad met actieve buurtbewoners en buurtondernemers, samen met gekozen buurtraadsleden, dit ter versterking van de legitimiteit en de verbinding met de centrale gemeenteraad. Bij de raadsverkiezingen worden – zodra dat (technisch/juridisch) mogelijk is – niet alleen 45 gemeenteraadsleden gekozen, maar tegelijkertijd ook 45 buurtraadsleden die zich verdelen over de buurten en de buurtraden in de stad, bij voorkeur raadsleden die er wonen. Zo lang dat nog niet kan worden voorlopig analoog aan de uitslag van de raadsverkiezingen 45 kandidaten van de betrokken partijen verdeeld over de buurtraden.

Als eerste stap wordt het geld van het huidige ‘Initiatievenfonds’, dat bedoeld is voor initiatieven van Utrechters in de eigen buurt of wijk, niet langer verdeeld en toegekend door ambtenaren van het wijkbureau, maar door de (online) buurtraden. Inzet is dat over enkele jaren het buurtgeld een substantiële omvang heeft, met een orde grootte van € 20 tot € 100 miljoen (ofwel circa 1,5 tot 7,5% van de totale begroting van de gemeente Utrecht).

Buurtorganisaties worden eerste keus bij uitbesteding van diensten en activiteiten.

Bij het uitbesteden van diensten en activiteiten door de gemeente krijgen in principe altijd eerst de buurtorganisaties (afgekort: BBBO’s) de gelegenheid om een (aan)bod te doen (ofwel een ‘recht van eerste bod’). Pas als blijkt dat er geen geschikte of passende BBBO is die de opdracht wil en kan gaan doen, komen traditionele werkorganisaties in beeld. Dit geldt altijd voor de Buurttaken, maar waar enigszins mogelijk ook voor enkele stedelijke taken.

Daarvoor zal het nodig zijn om de huidige – vaak rigide – indeling van het gemeentelijk budget te ‘ontschotten’, omdat BBBO’s veelal niet op één leefdomein (zoals sport, cultuur, welzijn, werk, wonen of zorg) actief zijn maar op meerdere tegelijk, wat hen vaak ook effectiever maakt. Een BBBO die in aanmerking wil komen voor een gemeentelijke opdracht moet – net als bij partijen uit de markt – voldoen aan enkele criteria. Belangrijke criteria zijn: dat de organisatie voldoet aan de BBBO-eisen (zie bijlage), draagvlak heeft bij een relevante groep Utrechters en voldoet aan de professionele werkstandaarden (kwaliteit) die voor de uitvoering nodig zijn.

Utrechters worden eigenaar van maatschappelijk vastgoed in de buurt, niet de gemeente.
Maatschappelijk vastgoed, zoals buurthuizen, (buurt)sportcentra en (buurt)theaters, dat nu nog in eigendom is van de gemeente, wordt bij belangstelling bij voorkeur verkocht aan BBBO’s; dit tegen een marktwaarde gebaseerd op ‘maatschappelijk gebruik’. Dit omdat de ervaring leert dat deze organisaties meer kunnen met dat vastgoed dan een overheid dat kan, vooral bij het inzetten van dit vastgoed voor functies met meerwaarde voor de buurt.

Extra investeren in het opbouwen en versterken van buurtorganisaties (BBBO's).
De gemeente gaat gericht extra investeren in bestaande en de nieuwe BBBO’s. Daar wordt een substantieel budget voor vrijgemaakt. Het gaat vooral om opbouwkosten van de organisatie.

Terug naar speerpunten